Blog

Auteursrecht vs. portretrecht: geen inbreuk!

Op 12 juli deed de kantonrechter uit Amsterdam een bijzondere uitspraak die een blog waard is. Het ging namelijk om een beschermde foto die zonder toestemming van de fotograaf werd gebruikt, maar er was toch geen sprake van inbreuk. De reden? Het portretrecht.

Het portretrecht

Even terug: het portretrecht? Als jij wordt geportretteerd door een fotograaf heb je iets te zeggen over die foto. We willen bijvoorbeeld liever niet dat onze schoolfoto in reclames verschijnt – zeker niet in reclames waar we niet achterstaan. Het portretrecht zit echter iets ingewikkelder in elkaar dan het op het eerste gezicht (ha!) lijkt. Er moet namelijk een onderscheid worden gemaakt tussen portretten die in opdracht en portretten die niet in opdracht zijn gemaakt.

Foto’s in opdracht

Foto’s die in opdracht van de geportretteerde zijn gemaakt, mogen niet zonder toestemming van de geportretteerde openbaar worden gemaakt door de fotograaf (artikel 20 Auteurswet). Een voorbeeldje: jouw trouwfoto’s mogen niet zonder toestemming in de reclamefolder van de fotograaf worden gebruikt (er kunnen uiteraard wel afspraken over worden gemaakt).

Als de geportretteerde de foto zelf openbaar wil maken of wil verveelvoudigen, dan is dat onder omstandigheden geen auteursrechtinbreuk (artikel 19 Aw).

Foto’s niet in opdracht

Foto’s die niet in opdracht zijn vervaardigd, mogen wél zonder toestemming van de geportretteerde worden openbaargemaakt (artikel 21). Denk bijvoorbeeld aan paparazzi, die veelvuldig foto’s openbaar (doen) maken zonder toestemming van de geportretteerde.

Daarop geldt wel een belangrijke uitzondering: de fotograaf mag dat niet zonder toestemming doen als een redelijk belang zich daartegen verzet. Een redelijk belang kan inhouden: de privacy of een zogenaamd commercieel belang. Daar bestaat veel rechtspraak over.

zakelijk conflict

De zaak van 12 juli – de foto van Mathijs Bouman

In de zaak van 12 juli ging het om het volgende. Eiser is een professionele fotograaf. Gedaagde is een nieuwssite genaamd Dutch News, die nieuws toegankelijk wil maken voor Engelstalige inwoners en expats.

De fotograaf heeft een foto gemaakt van Mathijs Bouman en is de auteursrechthebbende van die foto. Gedaagde heeft de bewuste foto zo’n 20 keer bij artikelen geplaatst, maar: gedaagde had daarvoor geen toestemming van de fotograaf.

Wat de gedaagde wel had, was toestemming van Mathijs Bouman. Hij had de foto namelijk zelf aan gedaagde toegestuurd.

Het portretrecht

Lid 3: portret met naamsvermelding

Gedaagde doet een beroep op artikel 19 lid 3 van de Auteurswet, waarin staat:

Ten aanzien van een fotografisch portret wordt mede niet als inbreuk op het auteursrecht beschouwd het openbaar maken daarvan in een nieuwsblad of tijdschrift door of met toestemming van een der personen, in het eerste lid genoemd, mits daarbij de naam des makers, voor zoover deze op of bij het portret is aangeduid, vermeld wordt.

Zoals gezegd, betekent dit dat de geportretteerde geen inbreuk maakt op het auteursrecht als hij zelf zijn portret openbaar maakt of toestemming daartoe geeft.

Alleen: het moet gaan om een nieuwsblad of tijdschrift en de naam van de fotograaf moet onder omstandigheden vermeld worden.

In deze zaak oordeelde de rechter dat ook tv-nieuwsprogramma’s en internetwebsites naar de strekking van artikel 19 gebruik kunnen maken van de faciliteit uit lid 3. Ook oordeelde de rechter dat gedaagde de naam niet heeft vermeld, maar dat hoefde volgens de rechter ook niet.

Lid 4: in opdracht

Lid 4 van artikel 19 vereist:

Dit artikel is slechts van toepassing ten aanzien van portretten, welke vervaardigd zijn ingevolge eene opdracht, door of vanwege de geportretteerde personen, of te hunnen behoeve aan den maker gegeven.

Volgens de rechter wordt er aan lid 4 voldaan. Het feit dat de opdrachtgever niet Bouman zelf maar een derde was, maakte dat oordeel niet anders.

Oordeel

Als gevolg van het bovenstaande oordeelt de rechter dat gedaagde geen inbreuk heeft gemaakt op de auteursrechten van de fotograaf, waardoor de vorderingen worden afgewezen.

Conclusie

Het portretrecht kent een belangrijk onderscheid tussen foto’s die in opdracht zijn gemaakt en foto’s die niet in opdracht gemaakt. In de zaak van 12 juli was er sprake van een foto gemaakt in opdracht van Mathijs Bouman, en Bouman had gedaagde toestemming gegeven om van zijn foto gebruik te maken. De rechter oordeelde dat artikel 19 lid 3 van toestemming was. Er was om die reden geen sprake van auteursrechtinbreuk.

Dit is een leuk zaakje dat laat zien dat het auteursrecht niet absoluut is. Toch is het ook belangrijk om te onthouden dat het oordeel van de rechter gebaseerd is op de specifieke feiten in de zaak: een nieuwssite, een foto in opdracht en toestemming van de geportretteerde. Als het zou zijn gegaan om een blog, had de uitspraak weer anders kunnen uitvallen.

Vragen? neem contact met ons op!

Gerelateerde berichten