Blog

Bescherming op kerstversiering? Eiser komt van een koude ker(st)mis thuis!

Volgende week komen de kerstdagen er weer aan. Ook in de rechtbank werd deze dagen kerst gevierd. Nou ja, gevierd… Er was een kort geding over kerst. En wel over de bescherming op kerstversiering.

Kerstversiering

Het betrof een geschil tussen Edelman en Casa International (Casa). Beide partijen hebben een groothandel in decoratieve producten. Sinds 1 december 2016 brengt Edelman verschillende soorten kerstversiering op de markt, waaronder een metalen kerstster en kerstboom. Beide producten zijn voorzien van een lichtsnoer en worden verlicht met LED lampjes. Op 6 april 2017 heeft Edelman de betreffende modellen als model geregistreerd binnen de Europese Unie (EU).

In september 2018 constateert Edelman dat een van haar concurrenten – Casa – producten aanbiedt die lijken op haar producten.

Edelman sommeert Casa op 24 september 2018 om de verkoop van de betreffende producten te staken, omdat inbreuk zou worden gemaakt op haar modelrechten. Casa geeft daarop aan geen grond te zien om de verkoop te staken.

Edelman dagvaardt Casa daarom in kort geding. Naast de vermeende inbreuk op de modelrechten, stelt Edelman dat ook sprake is van een inbreuk op haar auteursrechten en dat Casa de producten van Edelman “slaafs heeft nagebootst”.

Modelrechten: de rechter is onbevoegd

Ten aanzien van het modelrecht oordeelt de rechter als volgt. Op grond van artikel 80 van de Gemeenschapsmodellenverordening dienen de lidstaten een zo gering mogelijk aantal rechterlijke instanties aan te wijzen die bevoegd zijn om van geschillen omtrent EU modellen te oordelen. In Nederland is daartoe alleen de rechtbank Den Haag bevoegd. Er is discussie over de vraag of dit ook voor het kort geding geldt. Deze vraag ligt momenteel bij het Hof van Justitie van de EU

De heersende gedachte is echter dat dit ook in kort geding geldt. De kort gedingrechter van Amsterdam verklaart zich daarom onbevoegd van de vorderingen met betrekking tot het modelrecht kennis te nemen.

Auteursrechten: producten zijn niet voldoende creatief en origineel

Werken zijn auteursrechtelijk beschermd indien deze een “eigen oorspronkelijk karakter hebben” en het “persoonlijk stempel van de maker dragen”. Simpel gezegd, een werk dient creatief en origineel te zijn om voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking te komen.

De kort gedingrechter twijfelt of de kerstster en de kerstboom voldoende creatief en origineel zijn:

4.3. Vooralsnog kan niet worden uitgesloten dat een bodemrechter zal oordelen dat de kerstboom en ster van Edelman geen werken zijn in de zin van de Auteurswet. Er kan met recht worden getwijfeld aan de vraag of de producten wel een eigen oorspronkelijk karakter hebben en het persoonlijk stempel van de maker dragen. Het belangrijkste element van de producten is de overbekende vorm van de kerstboom en ster. Die vorm is hoe dan ook niet oorspronkelijk. Overige elementen, zoals het gebruik van metaal. de kleur zwart, het lichtsnoer en de afstand van twee centimeter tussen de lampjes, zijn dermate gangbaar (ofwel banaal of triviaal) dat hierdoor geen werk in de zin van de Auteurswet ontstaat. Hiervoor wordt verwezen naar producties 5 en 6 van Casa International, waaruit volgt dat al voor 1 december 2016, de datum waarop Edelman met haar producten op de markt kwam, dezelfde soort kerstbomen en sterren met lichtjes op de markt waren. Ook lijkt een aantal elementen van de producten van Edelman, zoals het gebruik van metaal en de twee buizen onderdaan de producten, technisch bepaald. Al met al is onvoldoende aannemelijk dat de verschillende elementen, zowel afzonderlijk als in combinatie bezien, het gevolg zijn van creatieve keuzes.

Kortom, de kort gedingrechter acht het niet aannemelijk dat een rechter in een bodemprocedure zou oordelen dat de kerstster en de kerstboom auteursrechtelijk zijn beschermd. Hij wijst daarom de vordering met betrekking tot het auteursrecht in kort geding af.

Slaafse nabootsing: geen eigen plaats op de markt

Een product dat niet (meer) wordt beschermd door een IE-recht, zoals het auteursrecht of het modelrecht, mag in principe worden nagemaakt. Er rusten dan immers geen rechten (meer) op het product die de uitwerking en/of de vormgeving van het product beschermen.

Maar ook aan de nabootsing van IE-rechtenvrije producten zit een grens. “Slaafse nabootsing” is namelijk niet toegestaan. De Hoge Raad formuleerde in een eerdere zaak dat nabootsing niet is toegestaan:

“wanneer door die nabootsing verwarring bij het publiek valt te duchten en de nabootsende concurrent tekortschiet in zijn verplichting om bij dat nabootsen alles te doen wat redelijkerwijs, zonder afbreuk te doen aan de deugdelijkheid of bruikbaarheid van zijn product, mogelijk en nodig is om te voorkomen dat door gelijkheid van beide producten gevaar voor verwarring ontstaat.”

Kortom: het nagebootste product mag bij de consument niet voor nodeloze verwarring zorgen.

Voor een geslaagd beroep op slaafse nabootsing is in elk geval vereist dat het nagebootste product een “eigen plaats of eigen gezicht op de markt” heeft. De kort gedingrechter oordeelt dat niet aannemelijk is gemaakt dat daarvan sprake is. Er bestaan namelijk tal van soortgelijke kerststerren of kerstbomen bestaande uit een metalen frame met verlichting. Het gaat dus om een gangbaar product. De lat voor het hebben van een “eigen plaats of eigen gezicht op de markt” ligt daarom hoog. Volgens de kort gedingrechter is deze lat niet gehaald. Bovendien is ook van verwarring niet gebleken.

De kort gedingrechter wijst daarom ook de vordering met betrekking tot de slaafse nabootsing af.

zakelijk conflict

Tot slot

Edelman komt dus van een koude ker(st)mis thuis. Geen van zijn vorderingen wordt toegewezen. Mogelijk dat de rechter in de bodemprocedure anders oordeelt. Edelman heeft dan immers de mogelijkheid om ook het modelrecht in te roepen, en om aan te tonen dat de producten wel voldoende creatief en origineel zijn. Deze kerst mag Casa de kerstversiering in elk geval blijven verkopen.

Gerelateerde berichten