Blog

Browse-wrap gebruiksvoorwaarden zijn niet van toepassing!

Al geruime tijd bestaat er een geschil tussen Ryanair en PR Aviation. PR Aviation scrapet vluchtgegevens van verschillende vliegmaatschappijen, waaronder Ryanair. Vervolgens wordt va deze gegevens een overzicht gemaakt en op haar eigen website geplaatst. Gebruikers van PR Aviation kunnen zo (onder meer) de prijzen van de vluchten vergelijken.

Ryanair verzet zich tegen het scrapen van haar website. Eerst heeft zij een beroep gedaan op het auteursrecht en het databankrecht. Dit beroep slaagt echter niet. De vluchtgegevens zijn niet creatief en daardoor niet auteursrechtelijk beschermd. Omdat de databank op de website van Ryanair een bijproduct is van haar dienstverlening (en er dus geen substantiële investeringen in het creëren van die databank an sich zijn gedaan) rusten op de gegevens ook geen databankrechten. Ryanair doet daarom nu een beroep op de gebruiksvoorwaarden van haar website.

Het gerechtshof Den Haag oordeelt echter dat de gebruiksvoorwaarden niet zijn overeengekomen, en dat deze daarom niet van toepassing zijn. Immers wie een website bezoekt, gaat daarmee niet per definitie akkoord met de gebruiksvoorwaarden.

Gebruiksvoorwaarden

Ryanair hanteert op haar website gebruiksvoorwaarden. Deze gebruiksvoorwaarden bepalen onder meer:

“3. Toegestaan gebruik. Het is u niet toegestaan deze website te gebruiken voor enig ander doeleinde dan de volgende particuliere en niet-commerciële doeleinden:

(i) het bekijken van deze website; (ii) het verrichten van boekingen; (iii) het doornemen/wijzigen van boekingen; (iv) het controleren van informatie betreffende aankomst-/vertrektijden; (v) online inchecken; (vi) naar andere websites gaan via koppelingen die worden geboden op deze website; en (vii) het gebruiken van andere voorzieningen die kunnen worden geboden op deze website. Het gebruik van deze website voor enig ander doeleinde dan de hiervoor vermelde particuliere en niet-commerciële doeleinden is verboden. In het bijzonder is het gebruik van enig geautomatiseerd systeem of software om gegevens te extraheren uit deze website voor weergave op een andere website (‘screen scraping’) verboden. Daarnaast mag de website niet zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van Ryanair worden gebruikt om op commerciële basis details van de vluchten van Ryanair te verstrekken aan anderen, de diensten van Ryanair ter verkoop aan te bieden aan anderen, de diensten van Ryanair aan te schaffen om deze door te verkopen aan anderen, of dergelijke activiteiten uit te voeren.”

Kortom, op grond van artikel 3 van de gebruiksvoorwaarden van PR Aviation is het scrapen van de website van Ryanair niet toegestaan.

Maar zijn de gebruiksvoorwaarden daadwerkelijk tussen partijen overeengekomen? En dus van toepassing?

 

Click-wrapping en browse-wrapping

Websites met gebruiksvoorwaarden maken vaak gebruik van click-wrapping: Wie de website bezoekt, dient eerst een vinkje te zetten bij : “Ik ben akkoord met de gebruiksvoorwaarden”. Wie dit vinkje niet zet, krijgt geen toegang tot de website. Met andere woorden, zonder een akkoord op de gebruiksvoorwaarden kan de website niet worden bezocht.

In deze zaak blijkt echter dat PR Aviation geen gebruik heeft gemaakt van click-wrapping, maar van browse-wrapping. Bij browse-wrapping wordt geen gebruik gemaakt van het zetten van een vinkje (een actieve handeling), maar wordt (ergens) op de website vermeld dat de gebruiker door het bezoeken van de website akkoord is met de gebruiksvoorwaarden.

In het geval van click-wrapping zal eerder worden aangenomen dat sprake is van aanvaarding, dan in het geval van browse-wrapping. Bij click-wrapping is namelijk een actieve handeling van de bezoeker vereist, bij browse-wrapping niet.

De vraag is of de gebruiksvoorwaarden van toepassing zijn, doordat gebruik is gemaakt van browse-wrapping en PR Aviation de website van Ryanair heeft bezocht.

Gebruiksvoorwaarden van toepassing naar Nederlands recht?

Naar Nederlands recht kwalificeren gebruiksvoorwaarden als algemene voorwaarden. Algemene voorwaarden zijn van toepassing als aan de volgende tweestappentoets is voldaan:

  1. De algemene voorwaarden dienen te zijn overeengekomen; en
  2. De gebruiker (=degene die de algemene voorwaarden hanteert) dient de wederpartij een redelijke mogelijkheid te hebben geboden om van de algemene voorwaarden kennis te nemen.

Ten aanzien van de eerste stap gelden de algemene regels voor de totstandkoming van overeenkomst: Er dient sprake te zijn van een aanbod, en een aanvaarding van dit aanbod. 

Aan de tweede stap kan worden voldaan op een aantal manieren. De hoofdregel is dat de gebruiker de algemene voorwaarden voor of bij het sluiten van de overeenkomst “ter hand stelt”. Dit kan bijvoorbeeld door de algemene voorwaarden fysiek te overhandigen of als bijlage bij de offerte per e-mail te voegen. Op deze hoofdregel bestaan enkele uitzonderingen. Voor dienstverleners geldt bovendien een versoepeld regime.

Het hof oordeelt dat het aanbieden van de gebruiksvoorwaarden door middel van browse-wrapping, en het gebruik van de website door PR Aviation, naar Nederlands recht niet tot gevolg heeft dat de gebruiksvoorwaarden zijn aanvaard. PR Aviation wilde zich immers niet binden aan de gebruiksvoorwaarden, en Ryanair mocht er niet op vertrouwen dat PR Aviation de gebruiksvoorwaarden wilde aanvaarden door de website te bezoeken.

Kortom, er is niet voldaan aan de eerste stap. Daarmee zijn de gebruiksvoorwaarden naar Nederlands recht niet overeengekomen en dus niet van toepassing.

Maar: Iers recht van toepassing

Maar, in de gebruiksvoorwaarden was Iers recht als het toepasselijk recht aangewezen. Op grond van artikel 10 van de Rome I-Verordening dient in dat geval ook de vraag of een overeenkomst tot stand is gekomen te worden beoordeeld aan de hand van het recht dat van toepassing zou zijn, indien de overeenkomst zou zijn gesloten:

“Het bestaan en de geldigheid van de overeenkomst of van een bepaling daarvan worden beheerst door het recht dat ingevolge deze verordening toepasselijk zou zijn, indien de overeenkomst of de bepaling geldig zou zijn.”

Kortom, of de gebruiksvoorwaarden zijn overeengekomen en van toepassing zijn, dient te worden beoordeeld naar Iers recht.

Oordeel hof

rechtspraakHet hof stelt vast dat voor aanvaarding van een overeenkomst onder Iers recht onder meer dient te worden gekeken naar het ‘objective principle’. Dit houdt in dat objectief dient te worden beoordeeld of een redelijk persoon zou denken dat het aanbod is aanvaard. Met andere woorden, denkt een redelijk persoon dat PR Aviation de gebruiksvoorwaarden wilde aanvaarden door gebruik te maken van de website van Ryanair.

Het hof oordeelt dat dit niet het geval is:

“PR Aviation bezocht de website, langs geautomatiseerde weg, om gegevens te verzamelen die voor een ieder gratis en vrij toegankelijk waren en juridisch door geen enkel recht werden beschermd – noch door een databankrecht noch door een auteursrecht noch anderszins. Waar deze juridisch onbeschermbare gegevens voor een ieder gratis en vrij toegankelijk zijn openbaar gemaakt op een openbare website, zal een redelijk persoon niet denken dat PR Aviation, louter door de website te bezoeken en/of deze gegevens te verzamelen, zich wilde binden aan de gebruiksvoorwaarden die haar verbieden om die gegevens te verzamelen en te gebruiken, noch aan de daarin opgenomen rechtskeuze. Ter vergelijking: wie op straat aan een muur, of in een étalage zichtbaar vanaf de openbare weg, een aanplakbiljet heeft opgehangen met een tekst waarvan de eerste regel luidt: “Wie verder leest, moet € 5,- betalen”, mag er niet zo maar op vertrouwen dat een voorbijganger die de tekst verder leest, zich heeft willen binden aan deze voorwaarde.”

Kortom, de gebruiksvoorwaarden zijn niet overeengekomen, en Ryanair kan zich hierop niet beroepen.

Conclusie

In dit geval zijn de gebruiksvoorwaarden zowel naar Nederlands als naar Iers recht niet overeengekomen, doordat gebruik wordt gemaakt van browse-wrapping. Als je gebruiksvoorwaarden op een website hanteert, is het dus aan te raden om gebruik te maken van click-wrapping in plaats van van browse-wrapping. Ook voor webdesigners en internet marketeers is dit iets om mee te nemen bij het ontwikkelen van websites.

Gerelateerde berichten