Blog

Het belang van een (duidelijke) aansprakelijkheidsbeperking

Misschien staat het wel in uw eigen contract met de ICT-leverancier of met de klant: als er schade ontstaat, dan is de aansprakelijkheid beperkt tot vergoeding van een maximaal bedrag (bijvoorbeeld: max 10.000 euro). Ook kan bepaalde schade – zoals indirecte schade – zijn uitgesloten van de vergoedingsplicht. Deze schadeuitsluitingsbedingen, ook we exoneratiebedingen genoemd, komen geregeld voor en kunnen ervoor zorgen dat een eventuele schadevergoeding niet de pan uit zal rijzen. Voor beide partijen kan dat ervoor zorgen dat ze met een geruster hart de overeenkomst aan kunnen gaan.

Zoals bij elk contract kunnen er achteraf vragen ontstaan over de exacte betekenis van een bepaling. Welke schadeposten hebben partijen bijvoorbeeld precies willen uitsluiten? Anders dan bij het aangaan van het contract (toen er nog geen schade was ontstaan) zal degene die schade heeft veroorzaakt nu zo veel mogelijk schade onder de beperking willen laten vallen. Degene met schade heeft uiteraard een tegengesteld belang.

In een zaak van 16 oktober moest de rechtbank Amsterdam zich buigen over de uitleg van een exoneratiebeding en de consequenties daarvan. De uitspraak geeft duidelijke aandachtspunten voor de praktijk, die ik graag met je deel:

Het tussenvonnis: toerekenbare tekortkoming van Ctac

Eerst de achtergrond. In een eerder tussenvonnis heeft de rechter de feiten van deze zaak vastgesteld. Eiseres, Ctac, is een ICT-dienstverlener gespecialiseerd in de implementatie van enterprise resource planning-systemen. Het bekendste systeem is SAP. Gedaagde, Leaseweb, is een dienstverlener gericht op ‘digitale infrastructuur, online opslag en ‘hosting oplossingen”.

Ctac en Leaseweb hebben afspraken gemaakt over de implementatie door Ctac van SAP in de IT-infrastructuur van LeaseWeb. In het kader van die afspraken is er een Master Services Agreement ondertekend met de tussen partijen toepasselijke voorwaarden.

De voorwaarde die voor dit geschil van belang is ziet op de beperking van aansprakelijkheid en luidt als volgt:

23Limitation of liability
(…)

23.2.
A Party’s total liability per damaging event shall be limited to one million and two hundred fifty thousand Euro (€ 1,250,000.=).

23.3.
Neither Party shall be liable to the other Party in respect of any breach of an obligation, warranty or guarantee under the Agreement for loss of profits, contracts or goodwill or any type of special, indirect, consequential or economic loss (including loss or damage as a result of an action brought by a third party) and such liability is excluded whether it is foreseeable, known, foreseen or otherwise.

Partijen belanden uiteindelijk bij de rechter omdat ze elkaar verwijten dat de afspraken niet zijn nagekomen. Zowel LeaseWeb (in conventie) als Ctac (in reconventie) vordert onder andere betaling van geleden schade. In het tussenvonnis oordeelt de rechter dat LeaseWeb de overeenkomst met Ctac heeft kunnen ontbinden op grond een toerekenbare tekortkoming. Ctac heeft namelijk niet tijdig de realisatiefase van de SAP-implementatie afgerond. Ctac is om die reden gehouden om de schade van Leasweb te vergoeden.

Exoneratiebeding

Waar de rechter in het tussenvonnis niet over oordeelt, is over de reikwijdte van het in de ontbonden overeenkomst opgenomen exoneratiebeding (zoals hierboven geciteerd).

Volgens de rechter zijn er tijdens de zitting namelijk nieuwe stellingen aangevoerd waar partijen nog niet goed op hebben kunnen reageren. Om die reden wordt aan partijen de gelegenheid geboden om hier een stelling over in te nemen in nieuwe aktes.

RechtsbijstandsverzekeringVonnis oktober 2019

In het vonnis van oktober 2019 krijgt deze zaak een vervolg en oordeelt de rechter over de uitleg van het exoneratiebeding.

De rechter neemt tot uitgangspunt dat er moet worden aangesloten bij de zogenaamde ‘Haviltex’-maatstaf. Die maatstaf wordt gebruikt voor de uitleg van overeenkomsten. De Haviltex-maatstaf houdt in dat het draait om:

de betekenis die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan elkaars verklaringen en gedragingen mochten toekennen en op hetgeen zij daarover redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Bij de uitleg van een overeenkomst zijn de omstandigheden van het geval, zoals de totstandkomingsgeschiedenis van de overeenkomst, de maatschappelijke kringen waartoe de partijen behoren en de rechtskennis die van deze partijen mag worden verwacht, van beslissende betekenis.

Standpunt Ctac: vermogensschade uitgesloten

Volgens Ctac moet artikel 23 zo worden uitgelegd dat de aansprakelijkheid voor alle vermogensschade is uitgesloten.

Standpunt Leaseweb: aansluiting bij branche voorwaarden

Volgens Leaseweb gaat het om wat er gebruikelijk is in de ICT-branche. In die branche is het volgens Leaseweb algemeen aanvaard dat een ICT-leverancier zijn aansprakelijkheid voor directe schade beperkt door een aansprakelijkheidslimiet. Ook is het gebruikelijk dat de indirecte schade wordt uitgesloten. Het beding moet volgens Leaseweb in lijn met de ‘Nederland ICT Voorwaarden’ worden uitgelegd.

Het oordeel: standpunt Leaseweb gevolgd

De rechter oordeelt dat Ctac onvoldoende gemotiveerd betwist heeft dat de wijze van exonereren zoals door Leaseweb genoemd gebruikelijk is. Daarvoor is relevant dat beide partijen werken in de ICT-branche en dat beide partijen ten tijde van het opstellen van het beding werden bijgestaan door advocaten.

Ook uit de totstandkoming van het beding kan deze conclusie worden getrokken. In een eerder voorstel werden namelijk wel nog de termen ‘direct loss’ en ‘indirect loss’ gebruikt. Volgens de rechter ligt het daarom in de rede dat het uiteindelijke beding op overeenkomstige wijze moet worden uitgelegd.

Verder oordeelt de rechter dat de uitleg van Ctac zou meebrengen dat lid 2 nagenoeg betekenisloos zou worden. Het enige wat nog onder lid 2 zou kunnen vallen is personen- en letselschade en zaakschade maar ook daar waren nog apart bepalingen voor opgenomen.

Tot slot heeft Ctac zich op het standpunt gesteld dat volledige uitsluiting van vermogensschade was ‘ingeprijsd’ en ze vanwege deze bepaling een scherpe prijs aan Leaseweb heeft kunnen aanbieden. Volgens de rechter is dat standpunt onvoldoende toegelicht en onderbouwd.

De conclusie: wat zijn partijen overeengekomen?

De conclusie luidt daarom als volgt: de rechter gaat er vanuit dat partijen zijn overeengekomen om de aansprakelijkheid voor directe schade te beperken tot € 1.250.000,00 per schadeveroorzakende gebeurtenis en de aansprakelijkheid voor indirecte schade uit te sluiten.

Hoeveel schadeveroorzakende gebeurtenissen?

Toch is het dan nog niet klaar: hoeveel ‘schadeveroorzakende gebeurtenissen’ hebben zich voorgedaan?

Volgens Leaseweb gaat het om 8 gebeurtenissen: het niet tijdig opleveren van de realisatiefase, het schenden van de informatieverplichting, de onrechtmatige opschorting en het niet halen van vijf overige fatale termijnen.

Volgens Ctac moet er uitgegaan worden van één schadeveroorzakende gebeurtenis: het niet tijdig opleveren van de realisatiefase.

De rechter oordeelt dat het gaat om een complex van feiten en omstandigheden die het directe gevolg zijn van en nauwe samenhang vertonen met de voornoemde tekortkoming. Het gaat daarom om 1 schadeveroorzakende gebeurtenis.

Wat valt onder de definitie ‘indirecte schade’?

Ook moet de rechter nog een oordeel geven over de volgende vraag: welke schade moet als ‘indirecte schade’ worden gekwalificeerd?

Ctac stelt zich op het standpunt dat alle schade als indirecte (dus uitgesloten) schade moeten worden gekwalificeerd, behalve kosten die nodig zijn om de overeenkomst alsnog na te komen. De rechter is het met Ctac eens dat die laatstgenoemde kosten inderdaad geen indirecte kosten betreffen.

Maar: er zijn meer kosten die als directe schade moeten worden gekwalificeerd, namelijk de kosten voor externe projectleden voor het alsnog implementeren van SAP. Ook die kosten zijn dus geen indirecte schadeposten.

Veroordeling in kosten

Al met al wordt Ctac veroordeeld in de volgende kosten: 1x 1.250.000,00 euro (het maximum bedrag aan directe schade voor 1 gebeurtenis) + kosten waarvan de rechter in het tussenvonnis al had geoordeeld dat Ctac deze moest vergoeden (6.776,00 +1.115.869,02 euro). Ook komen daar nog 11.606,00 euro aan proceskosten bij.

Conclusies

De rechter veroordeelt Ctac tot betaling van een bedrag van € 2.369.718,03. Dat is ontzettend veel geld, maar had nog veel meer kunnen zijn zonder toepassing van artikel 23 uit de overeengekomen voorwaarden. Zonder toepassing van artikel 23 had de directe schade namelijk al ruim boven het maximum van 1.250.000,00 euro uitgekomen en had ook de indirecte schade toegewezen kunnen worden.

Deze zaak benadrukt nog eens dat het van groot belang is om je algemene voorwaarden onder de loep te nemen. Mochten er grote belangen spelen die grote schadeposten kunnen veroorzaken, is het zaak om goed te bekijken of en welk bedrag je als maximumbedrag opneemt in de voorwaarden. Over het belang van een goede definitie van directe en indirecte schade schreven we eerder een blog.

Hulp nodig bij het opstellen van voorwaarden? Lawfox doet dat geregeld. Neem vooral contact met ons op!

Gerelateerde berichten