Blog

Inbreuk auteursrecht: 5000 euro voor een kom erwtensoep

Door RTL Nieuws ben ik geïnterviewd over hoe het kan gebeuren dat het gebruik van een online foto je vijfduizend euro kan kosten. Aanleiding hiervoor was de zaak van Roswitha. Roswitha heeft een broodjeszaak in Haarlem. Omdat de winter er aan kwam was ze van plan om snert te verkopen. Ze zocht daarom online naar een foto van een boerenbonten kom erwtensoep – boerenbont, omdat alles in haar winkel dat thema heeft. De foto was niet bijzonder speciaal of mooi – gewoon een kom erwtensoep. De foto plaatste ze, met de aankondiging dat ze snert ging verkopen, op haar Facebookpagina. En dat betreft een inbreuk op auteursrecht.

Betalen voor inbreuk auteursrecht

Diezelfde week nog ontving ze een bericht van de fotograaf van de foto. Of ze even 1500 euro schadevergoeding wilde betalen. Ze begreep al snel dat ze een fout had gemaakt – op de foto rust auteursrecht, en zonder toestemming is het overnemen daarvan (in principe) niet toegestaan. Betalen wilde ze wel, maar 1500 euro voor een foto vond ze nogal fors.

Sommatiebrief van een advocaat

Op haar antwoord werd niet gereageerd. Of nou ja, niet door de fotograaf zelf. Ze kreeg de advocaat van de fotograaf op haar dak.

Daarop volgde diverse herinneringen en aanmaningen. Ze vertrouwde de boel niet en dus liet ze het erbij zitten. Ook had ze er zelf geen advocaat op gezet, omdat haar rechtsbijstandsverzekering geen dekking bood voor auteursrechtszaken.

Dagvaarding voor auteursrechtinbreuk

Een paar weken later ontving ze een dagvaarding. Kennelijk was de erwtensoep-foto niet de enige inbreuk die ze had gemaakt. De fotograaf had op haar Facebookpagina nog drie foto’s gevonden die een inbreuk maakte.

Het vonnis: auteursrechtinbreuk, schadevergoeding, en vergoeding proceskosten

Vorige maand diende de zaak bij de rechtbank. Roswitha werd veroordeeld wegens auteursrechtinbreuk. Dat leidde ertoe dat ze de fotograaf schadevergoeding moest betalen. Ook werd ze veroordeeld in de vergoeding van de volledige proceskosten. Samen bijna vijfduizend euro.

Inbreuk auteursrechtInterview voor RTL Nieuws

RTL Nieuws vroeg mij of zaken zoals deze vaker voorkomen. Dat heb ik bevestigd: “Ik krijg wekelijks meerdere telefoontjes van mensen die hetzelfde meemaken als deze mevrouw.” “Ze vinden een foto op internet en denken: die kan ik mooi gebruiken voor mijn website of social media. Vervolgens krijgen ze een brief waarin staat dat ze de foto direct offline moeten halen en een schadevergoeding moeten betalen.”.

Hoogte van de schadevergoeding

Wel geef ik aan dat ik de 1500 euro die van Roswitha werd gevorderd flink hoog. Ik heb RTL aangegeven dat alleen de daadwerkelijk gelden schade voor vergoeding in aanmerking komt – en dat is in Nederland normaal gesproken de gehanteerde licentievergoeding. En dan is 1500 euro niet echt aannemelijk. Ook als de fotograaf geen licentietarieven hanteert, kan er een schadevergoeding worden toegekend. Vaak wordt dan aangehaakt bij branchevoorwaarden, zoals die van Stichting Foto Anoniem. “Normaal gesproken ligt het bedrag voor het zonder toestemming plaatsen van een foto tussen de 100 en 800 euro.”, soms vermeerderd met een vergoeding voor het niet-vermelden van de naam van de fotograaf. “De hoogte van het bedrag kan afhankelijk zijn van de grootte van de geplaatste foto, op welke pagina en hoe lang de foto online heeft gestaan. Soms komen daar nog de kosten voor een advocaat bij”, vertelt ik aan RTL Nieuws. Immers, in rechtszaken over intellectuele eigendom moet de verliezende partij alle proceskosten betalen.

Verdienmodel?

Ook laat ik desgevraagd weten dat ik steeds vaker bedrijfjes tegenkom die op internet speuren naar foto’s die zonder toestemming van de fotograaf geplaatst zijn. Zij sturen degene die de foto plaatste vervolgens een schadevergoeding.

“Dat is hun verdienmodel. Je kunt je afvragen of het een gewenste situatie is, maar hoe je het ook wendt of keert: ze kunnen in hun recht staan.”

Schikken

Ten slotte geef ik nog een tip mee: laat het bij voorkeur niet tot een rechtszaak komen. “Als je zo’n brief krijgt: neem een advocaat in de arm en kijk of er nog iets te onderhandelen valt. Vaak komt het tot een schikking en kan er nog wel een paar honderd euro af. Maar als je daadwerkelijk een foto hebt gebruikt zonder toestemming, hou er dan rekening mee dat je moet betalen, want als de fotograaf zich op zijn auteursrecht kan beroepen, dan staat hij vaak in zijn recht.”

Lees het volledige artikel hier.

UPDATE: het vonnis:

Inmiddels is ook het vonnis gepubliceerd. Daaruit blijkt dat de inbreuk op vier foto’s ziet. De foto’s waren zonder toestemming van de fotograaf op Facebook geplaatst. De naam van de fotograaf is daarbij ook niet genoemd. De rechter oordeelt dat dit een inbreuk betreft.

Opzet of kwade trouw is voor inbreuk geen voorwaarde. Ook dat de foto’s via internet beschikbaar zijn, betekent niet dat daarom inbreuk mag worden gemaakt. Misbruik van recht omdat de fotograaf zijn auteursrecht bewust zou inzetten en onbevoegd gebruik ervan zou uitlokken om eraan te verdienen is door de fotograaf betwist. Van misbruik van recht of uitlokking is ook geen sprake, oordeelt de rechter.

Wat betreft de schade heeft de fotograaf kennelijk aansluiting gezocht bij de tarieven van de Stichting Foto Anoniem. Op grond daarvan zou de fotograaf recht hebben op een bedrag van EUR 1.195,-. Op grond van een verhoging op grond van algemene voorwaarden van DuPho zou hij een verhoging van vier keer de licentievergoeding hebben gehanteerd – maar de schade vervolgens hebben beperkt tot EUR 1.740,-.

De kanonrechter vindt niet alleen de licentievergoeding richtinggevend, maar ook dat er onbevoegd gebruik is gemaakt waardoor meer betaald moet worden dan alleen de licentievergoeding. Ook zou het ontbreken van naamsvermelding een zelfstandige grondslag voor schadevergoeding geven. EUR 545,- verhoging vindt de rechter daarom niet onredelijk – en daar is ook geen verweer tegen gevoerd. EUR 1.740,- wordt dus toegewezen. De proceskosten worden begroot op EUR 2.210,25. Totaal komt daardoor neer op EUR 3.950,25 plus griffierechten en kosten dagvaarding; Totaal: EUR 4.276,16.

 

Gerelateerde berichten