Blog

Het auteursrecht in internationale situaties

Het auteursrecht geeft de maker van werken die de persoonlijk stempel van de maker dragen en een eigen oorspronkelijk karakter hebben, exclusieve rechten om die werken openbaar te maken (publiceren) en te verveelvoudigen (kopiëren). In beginsel is het auteursrecht alleen nationaal beschermd, namelijk door nationale auteurswetgeving. In Nederland is dat de Auteurswet.

Auteursrecht

Het auteursrecht is ontstaan om de maker van een werk wettelijke bescherming te bieden voor de integriteit van zijn creatieve, geestelijke schepping. Het geeft de auteursrechthebbende het recht om zijn werk te exploiteren. Deze exploitatie is echter niet gebonden aan landsgrenzen. Werken kunnen ook in een ander land worden geëxploiteerd. En niet alleen door de rechthebbende, maar ook door een derde, waardoor sprake kan zijn van een (internationale) auteursrechtinbreuk. Om ook in deze situaties het auteursrecht in zekere mate te beschermen, zijn verschillende internationale verdragen gesloten.

Berner Conventie

Het belangrijkste verdrag voor de bescherming van auteursrechten in internationale situaties is de Berner Conventie (BC). In de BC is een aantal rechten opgenomen waarop in internationale auteursrechtgeschillen rechtstreeks een beroep kan worden gedaan.

Een vereiste voor een beroep op de BC is dat zowel het land waar de auteursrechthebbende is gevestigd, als het land waar de bescherming wordt ingeroepen, is aangesloten bij de BC. Een beroep op de BC is alleen mogelijk in internationale situaties. Een Nederlandse auteur kan zich bij een auteursrechtinbreuk in Nederland dus niet beroepen op de BC.

De BC biedt in beginsel minder bescherming dan de nationale auteurswetgeving. Dit is ook logisch, omdat buitenlandse auteurs anders meer rechten zouden hebben dan onderdanen van die staat.

Assimilatiebeginsel

Artikel 5 lid 1 BC bepaalt dat auteurs van de door de BC beschermde werken, in andere bij de BC aangesloten landen, dezelfde auteursrechtelijke bescherming genieten als de eigen onderdanen van dat land. Dit wordt het assimilatiebeginsel of gelijkstellingsbeginsel genoemd.

Daarnaast komt de auteur dus ook en beroep toe op de bepalingen uit de BC. Maar dit is slechts van belang indien de nationale wetgeving op een bepaald punt minder rechten biedt dan de BC.

Land van oorsprong

Op de BC kan dus alleen een beroep worden gedaan in internationale situaties. Artikel 5 lid 3 BC bepaalt daarom dat in “het land van oorsprong” geen beroep kan worden gedaan op de BC, maar enkel op nationale wetgeving. In dat kader is van belang vast te stellen wat het land van oorsprong is.

Eerste publicatie?

Als het werk het eerst is gepubliceerd in een land dat is aangesloten bij de BC, dan is dat het land van oorsprong. Als het werk het eerst is gepubliceerd in een land dat niet is aangesloten bij de BC, of als het werk niet is gepubliceerd, dan is het land waarvan de auteur onderdaan is het land van oorsprong. Onder publicatie wordt verstaan dat het werk met toestemming van de auteur is uitgegeven, zodat deze ter beschikking is gesteld aan het publiek en daarmee is voorzien in “de redelijke behoeften van het publiek”.

Het begrip “publiceren” is daarmee enger dan het normaal in het auteursrecht gebruikte begrip “openbaar maken”. Dit is om meer zekerheid te krijgen over welk recht op een geschil van toepassing is. Het is namelijk eenvoudiger vast te stellen of een werk is uitgegeven in de vorm van exemplaren (publicatie), dan of een werk ooit ergens ter wereld openbaar is gemaakt of is uitgevoerd (openbaarmaking)

Voorbeeld

Stel bijvoorbeeld dat bepaalde software wordt ontwikkeld in Frankrijk, maar deze wordt als eerste in Nederland uitgegeven. Het land van oorsprong is in dat geval Nederland. Als vervolgens sprake blijkt van een inbreuk in Nederland, dan dient in Nederland een beroep te worden gedaan op de Nederlandse Auteurswet. Blijkt sprake van een inbreuk in Frankrijk, dan kan in Frankrijk een beroep worden gedaan op de Franse auteurswetgeving en op de bepalingen van de BC.

Overige verdragen

Naast de BC bestaat er nog een aantal andere internationale regelingen omtrent het auteursrecht, namelijk de Universele Auteursrecht-Conventie (UAC), Agreement on trade-related aspects of intellectual property rights (het TRIPs-Verdrag) en het WIPO-auteursrechtverdrag. Voor Nederland zijn deze verdragen minder van betekenis dan de BC, omdat de minimumrechten uit deze andere verdragen een minder of hetzelfde beschermingsniveau bieden als de BC. Deze verdragen zijn dus met name van belang wanneer een land in een internationaal auteursrechtgeschil wel is aangesloten bij een van deze andere verdragen, maar niet bij de BC.

Conclusie

Auteursrechtelijk beschermde werken kunnen niet alleen in het land van oorsprong worden geëxploiteerd, maar ook in andere landen. Zeker met de komst van het internet is de exploitatie van zo een werk in het buitenland goed denkbaar. Daardoor is het ook belangrijk om ook in het buitenland auteursrechtelijke bescherming te genieten. Om ook daar bescherming te genieten, zijn verschillende internationale verdragen gesloten, waarvan de belangrijkste de BC is. De BC versterkt de positie van de auteursrechthebbende in de andere bij de BC aangesloten lidstaten. 

Zo wordt ook in internationale situaties auteursrechtelijke bescherming geboden, indien hiervoor tussen de betreffende landen een verdrag is gesloten.

Gerelateerde berichten