Blog

IT-projecten: rolverdeling en verantwoordelijkheden

IT-projecten zijn vaak complex. Onderzoek wijst uit dat slechts 30% van de IT-projecten de gewenste functionaliteit levert
binnen de beoogde planning en he
beoogde budget. Aangezien er zoveel lijkt mis te
gaan bij deze projecten is het van belang te weten wie er binnen het project voor welk deel verant
woordelijk (en aansprakelijk) is. In deze blog zullen daarom de rolverdeling en
verantwoordelijkheden binnen IT-projecten worden besproken.

Rollen binnen IT-projecten

Binnen IT-projecten zijn verschillende rollen te verdelen. Enkele veel voorkomende rollen zijn de opdrach
tgever, de (automatiserings)adviseur en de leverancier. De opdrachtgever is degene die opdracht geeft tot de automatisering. De adviseur is degene die – van de opdrachtgever – de opdracht heeft gekregen om advieswerkzaamheden te verrichten ten aanzien van de automatisering. De leverancier levert uiteindelijk de hard- en software voor de automatisering.

Verantwoordelijkheid

De vraag is nu wie er binnen het project verantwoordelijk is voor het eventuele mislukken van de automatisering. Is dat de adviseur die niet het juiste pakket heeft geadviseerd? Of is dat de opdrachtgever die de opdracht niet duidelijk en/of volledig genoeg heeft gegeven? In het arrest RBC / Brinkers uit 1986(!) heeft

de Hoge Raad voor het eerst uitspraak gedaan over de verantwoordelijkheden bij een mislukte automatis
ering. De overwegingen uit dit arrest zijn (ook al is de IT-wereld sindsdien behoorlijk veranderd) nog steeds relevant.

RBC / Brinkers

Bij Brinkers ontstonden problemen nadat een automatisering van gegevensverwerking was mislukt. Ten aanzien van deze automatisering had Brinkers advies gevraagd aan RBC. Brinkers had hierbij aangegeven dat er haast bij was. RBC voerde aan dat voor zo’n automatisering eigenlijk een informatieplan moest worden gemaakt, maar omwille van de tijdsdruk is hiertoe niet overgegaan. RBC adviseerde Brinkers uiteindelijk een systeem dat achteraf gebrekkig bleek, waardoor Brinkers schade leed.

Zorgplicht

Ten aanzien van de adviseur (RBC) is door de rechter bepaald dat deze de plicht heeft om “zorgvuldig” te handelen. Deze zorgplicht is een uitwerking van artikel 7:401 BW die in het algemeen van toepassing is op de overeenkomst van opdracht (artikel 7:400 BW). Om te toetsen of voldaan is aan deze zorgplicht worden de “inspanningen van een redelijk handelend vakgenoot” als maatstaf genomen. De rechter oordeelde dat RBC aan deze zorgplicht niet heeft voldaan, omdat de gegevens die RBC tot haar beschikking had onvoldoende waren. RBC had grondiger onderzoek moeten doen naar de structuur van het bedrijf. Het feit dat er haast was bij de automatisering doet hier volgens de rechter niet aan af, omdat nader onderzoek was vereist voor een verantwoordelijk advies. Met andere woorden: de adviseur had haar onderzoek niet mogen aanpassen aan deze wens van de opdrachtgever, omdat zo geen verantwoord advies tot stand kon komen.

Tekortkoming bij de adviseur

RBC is als adviseur dus tekortgeschoten in haar adviserende taak en daarom aansprakelijk voor de door Brinkers geleden schade. De rechter bepaalde dat Brinkers mocht afgaan op het advies van RBC, omdat Brinkers ervan uit mocht gaan dat RBC vakbekwaam was en dus een verantwoord advies had uitgebracht.

Concreet

De zorgplicht die hierboven is beschreven is een open norm. Het is niet concreet uitgewerkt wanneer je als adviseur wel/niet aan de zorgplicht (inspanningen van een redelijk handelend vakgenoot) hebt voldaan. Daarom zal hieronder worden geprobeerd om de zorgplicht iets concreter te maken.

Onderzoeksplicht

Over het algemeen wordt ervan uitgegaan dat de zorgplicht in ieder geval een onderzoeksplicht inhoudt: de adviseur moet een gedegen onderzoek doen naar de structuur van de organisatie van de opdrachtgever en de daarbinnen te automatiseren gegevens.

Informatieplicht

Daarnaast heeft de adviseur een informatieplicht naar de opdrachtgever toe. De adviseur dient de opdrachtgever – in voor de opdrachtgever duidelijke bewoordingen – op de hoogte te stellen van alle relevante gegevens.

Vakbekwaam

Ook wordt van de adviseur verwacht dat deze op de hoogte is van de ontwikkelingen in de branche waar hij werkzaam is. Hij moet vakbekwaam zijn en bekend zijn met “the state of the art”.

Waarschuwingsplicht

Verder heeft de adviseur een waarschuwingsplicht: de adviseur moet de opdrachtgever waarschuwen voor de reële risico’s die gepaard gaan met de automatisering.

Slot

Adviseurs wees dus gewaarschuwd! Het is niet jullie taak om enkel naar opdracht van de opdrachtgever te handelen, maar ook om deze opdracht naar eigen inzicht, vakbekwaamheid en onderzoek te beoordelen en hiernaar te handelen. De opdrachtgever dient op de hoogte te worden gehouden en te worden gewaarschuwd voor eventuele risico’s.