Blog

Vingerafdrukken maken van overledenen is niet in strijd met de AVG!

Afgelopen weekend werd in het NPO Radio 1-programma Radar bekend gemaakt dat uitvaartorganisatie DELA standaard vingerafdrukken van overledenen maakt om deze commercieel in te zetten. DELA kan de vingerafdrukken namelijk in een later stadium eventueel in een sieraad voor de nabestaanden te verwerken. In sommige gevallen heeft DELA daarvoor (nog) geen toestemming gekregen.

Er ontstond een hoop commotie. En terecht wat mij betreft, want ik vind dat daarmee een ethische grens wordt overschreden. Maar wordt daarmee (ook) een juridische grens overschreden?

In al die commotie kwam ik op het internet verschillende berichten (bijvoorbeeld hier & in de radiouitzending zelf) tegen waarin werd gemeld dat deze werkwijze in strijd zou zijn met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Maar klopt dit wel?

Persoonsgegevens

Om vast te stellen of deze werkwijze onder de AVG valt, moet eerst worden gekeken of vingerafdrukken van overleden personen onder de definitie “persoonsgegevens” vallen. De AVG omschrijft de definitie “persoonsgegevens in artikel 4 van de AVG als volgt:

“persoonsgegevens: alle informatie over een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon („de betrokkene”); als identificeerbaar wordt beschouwd een natuurlijke persoon die direct of indirect kan worden geïdentificeerd, met name aan de hand van een identificator zoals een naam, een identificatienummer, locatiegegevens, een online identificator of van een of meer elementen die kenmerkend zijn voor de fysieke, fysiologische, genetische, psychische, economische, culturele of sociale identiteit van die natuurlijke persoon;”

De gegevens moeten dus betrekking hebben op een identificeerbare natuurlijke persoon. Onder de oude privacywetgeving (de Wet bescherming persoonsgegevens; Wbp) heeft de rechtbank al eens geoordeeld dat gegevens van overledenen niet onder die wetgeving vallen, omdat overledenen geen natuurlijke personen (meer) zijn. Als van die definitie van een natuurlijke persoon wordt uitgegaan, dan vallen de gegevens van overledenen (ook) niet onder de definitie “persoonsgegevens” in de AVG.

AVG niet van toepassing op overleden personen

Gelukkig hoeven we het niet alleen te doen met de definitie uit de AVG. In overweging 27 van de AVG wordt namelijk uitdrukkelijk iets gezegd over de persoonsgegevens van overleden personen, namelijk:

“De onderhavige verordening is niet van toepassing op de persoonsgegevens van overleden personen. De lidstaten kunnen regels vaststellen betreffende de verwerking van de persoonsgegevens van overleden personen.”

Kortom, gegevens van overleden personen kunnen wel persoonsgegevens zijn, maar de AVG is daarop niet van toepassing. Iedere lidstaat mag echter wel regels vaststellen over de verwerking van de persoonsgegevens van overleden personen.

Hoe is dit geregeld in de lidstaten?

Nederland heeft als lidstaat niets geregeld over de verwerking van persoonsgegevens van overleden personen. Als je kijkt naar de privacywetgeving in Nederland, dan is de werkwijze van DELA dus toegestaan.

uitleg

In de meeste landen om ons heen is dat niet anders. België en Duitsland hebben bijvoorbeeld ook niets geregeld. Denemarken daarentegen heeft de AVG wel van toepassing verklaard op persoonsgegevens van overledenen, althans tot 10 jaar na hun overlijden. Het maken van vingerafdrukken van overledenen is – zonder geldige grondslag – in Denemarken dus niet toegestaan. In Frankrijk kunnen betrokkenen instructies geven voor het beheren van hun persoonsgegeven na hun overlijden.

Dus… het mag

In beginsel valt de verwerking van gegevens van overledenen dus niet onder de AVG. Tenzij een lidstaat daar regels over heeft vastgesteld. Nederland heeft dat niet gedaan. In Nederland is de werkwijze van DELA privacyrechtelijk dus toegestaan. Maar ethisch verantwoord acht ik het niet. Naar aanleiding van de commotie heeft DELA besloten de werkwijze te wijzigen. Een wijs besluit.

Gerelateerde berichten