Intellectueel eigendomsrecht

Intellectueel eigendomsrecht

Programmeurs, (grafisch) ontwerpers, bloggers, schrijvers, fotografen, uitvinders en producenten van databanken hebben allemaal een ding gemeen: ze zijn houder van intellectueel eigendomsrechten. Het intellectueel eigendomsrecht geeft hen recht op eigendom op iets dat ze hebben bedacht. Het geeft bescherming aan voortbrengselen van de geest.

Intellectueel eigendom en intellectuele eigendomsrechten

De term intellectueel eigendom (vaak afgekort als “IE”) wordt onderscheiden van de term intellectueel eigendomsrecht (vaak afgekort als “IER”). Het intellectueel eigendom of IE betreft het voortbrengsel van de geest, zoals broncode, een ontwerp of een uitvinding. Het intellectueel eigendomsrecht of IER geeft juist het recht aan dat dat voortbrengsel bescherming geeft. Denk aan octrooirechten, auteursrechten, modelrechten, databankrechten, merkrechten of handelsnaamrechten. Intellectueel eigendom wordt daarnaast nog wel eens gebruikt voor voortbrengselen van de geest die niet met een intellectueel eigendomsrecht beschermd worden, zoals (in beginsel) een domeinnaam, een bedrijfsgeheim of een handelsgeheim (trade secrets), of bedrijfskennis (know how).

In het Engels wordt analoog hieraan de term Intellectual Property (afgekort als “IP”) gebruikt en Intellectual Property Rights (afgekort als “IPR”). Hiermee wordt dus hetzelfde bedoeld als IE respectievelijk IER.

Soorten intellectueel eigendomsrecht

Intellectuele eigendomsrechten bestaan in een aantal verschillende soorten. Specifiek ten aanzien van ICT, software en internet zijn met name de volgende soorten van belang:

Auteursrecht

Auteursrechten (ook wel auteursrecht, copyright of copyrights) geven de maker van een creatief werk – zoals een website, software, functioneel ontwerp, logo, computerprogramma, foto of afbeelding – een exclusief recht om dat werk te openbaarmaken (publiceren) en te verveelvoudigen (kopiëren), of om bijvoorbeeld in licentie te geven (toestemming voor gebruik). Vastleggen van auteursrechten, door middel van registratie of iets dergelijks, is niet vereist, maar bewijstechnisch vaak wel handig. Het gebruik van een ©-teken is in Nederland niet vereist. Auteursrechten ontstaan automatisch en komen rechtstreeks aan de maker van het werk toe. Wel bestaat er ook fictief makerschap, zoals voor werkgevers en in sommige gevallen opdrachtgevers (zoals in het geval van logo’s). In samenwerkingsverbanden is het altijd aan te raden dat partijen in een contract vastleggen bij wie de auteursrechten rusten, of komen te rusten. Auteursrechten kunnen bij akte (een overeenkomst met ‘natte’ handtekening) worden overgedragen. Advocaten kunnen assisteren bij het vastleggen van afspraken bij wie auteursrechten en andere intellectuele eigendommen rusten. Ook kunnen advocaten helpen om inbreukmakers aan te spreken op auteursrechtschending, of om daartegen juist verweer te voeren. Ook kunnen we als tussenpersoon optreden als u uw dagvaarding online wilt opstellen.

Octrooirecht

Octrooien of octrooirechten (ook wel patents, patenten, patent rights) zijn ook van groot belang in de ICT. Octrooi rechten geven het exclusieve recht om een uitvinding te mogen maken, te gebruiken of te verkopen. Octrooirecht ontstaat niet automatisch. De uitvinder van een technische innovatieve uitvinding moet voor bescherming een aanvraag indienen bij de Octrooiraad. Een octrooi geeft een zeer krachtige bescherming tegen inbreukmakers, maar kost ook een hoop geld en is niet voor iedere uitvinding toepasbaar. Advocaten kunnen assisteren bij het aanspreken van inbreukmakers op het octrooi, of juist verweer voeren tegen sommaties.

Databankenrecht

Databankrechten zijn voor verzamelingen van gegevens (databases) zeer interessant. Deze rechten beschermen tegen het (ongewenst) opvragen van gegevens uit databanken en het (ongewenst) hergebruiken van (delen van) de databank. Om voor bescherming in aanmerking te komen moet er substantieel zijn geïnvesteerd in de databank. Pas dan geniet dit intellectueel eigendom ook een intellectueel eigendomsrecht (en dus juridische bescherming). Databankrechten zijn met name relevant bij het scrapen van andersmans site. Dat is niet zomaar toegestaan. Het kost namelijk veel werk om de content te verzamelen en te onderhouden. Scrapen betreft het gebruiken van die content (of stukjes daarvan). Met een scriptje is dat gemakkelijk volautomatisch te verrichten. Het databankenrecht biedt dan bescherming tegen het opvragen van gegevens uit de databank dat botst met de normale exploitatie daarvan. Bovendien mag er geen ongerechtvaardigde schade worden toegebracht aan de rechtmatige belangen van de producent van de databank. Of daar sprake van zal zijn, is juridisch complex. Hele stukken overnemen is vaak niet toegestaan. Herpubliceren van zoekresultaten kan lijden tot ongerechtvaardigde schade, maar hoeft niet. Advocaten kunnen adviseren of er sprake is van inbreuk op de intellectuele eigendomsrechten van de databankproducent. Er kunnen gerechtelijke stappen worden genomen om de inbreuk te doen staken, of daartegen juist verweer worden gevoerd.

Merkenrecht en handelsnamenrecht

Andere intellectuele eigendomsrechten zijn merkrechten en handelsnaamrechten. Hoewel deze rechten redelijk hetzelfde lijken (ze beschermen tegen verwarrende namen), zijn er ook wel degelijk belangrijke verschillen. Merkenrechten geven bescherming voor de aanduiding van waren of diensten (producten), handelsnamen geven bescherming aan de naam van een onderneming. Merken kunnen bestaan uit woorden (woordmerk) of beelden, zoals logo’s of andere afbeeldingen (beeldmerk). Soms kunnen zelfs kleuren, vormen of geluiden met merkrecht beschermd worden. Wel moet een merk geregistreerd worden. Een houder van een merk kan met dit intellectueel eigendomsrecht een ander verbieden om goederen of diensten aan te bieden onder de naam van het merk, of een verwarringwekkend overeenstemmend teken. Het kan daarbij gaan om dezelfde of soortgelijke waren of diensten, maar ook om geheel andere producten. ook het gebruik van een teken dat afbreuk doet aan de reputatie van een merk, of daaruit ongerechtvaardigd voordeel trekt, kan door de merkhouder worden verboden. De houder van een handelsnaamrecht kan de naam van zijn bedrijf beschermen. Gebruik van een handelsnaam door een andere onderneming kan inbreuk vormen op het handelsnaamrecht als daardoor verwarring kan worden verwacht. Ook op het gebied van merkrechten en handelsnaamrechten kunnen advocaten vanzelfsprekend van dienst zijn. Maar naast deze rechten kun je ook denken aan algemene voorwaarden van uw website of aan een open source patent.

Heb je te maken met een of meer van deze intellectuele eigendomsrechten, wil je weten welke rechten jouw creatie beschermen, wil je deze rechten handhaven, of word je juist beticht van inbreuk, neem dan contact op met intellectueel eigendomsrecht advocaat Wouter Dammers van LAWFOX.