Auteursrecht

Auteursrecht is het recht van auteurs. Dat klinkt logisch, maar er komt veel bij kijken waar niet iedereen aan denkt. De regels omtrent het auteursrecht zijn neergelegd in de Auteurswet, Europese richtlijnen en internationale verdragen.

Waarom auteursrecht?

Het auteursrecht is ontstaan om de maker van een werk wettelijke bescherming te bieden voor de integriteit van zijn creatieve, geestelijke schepping. Het geeft de auteursrechthebbende het recht om zijn werk te exploiteren.

Auteursrecht is niet alleen een recht dat creativiteit beschermd, maar ook commerciële waarde geeft. Niet voor niets is de digitale markt in onze informatiesamenleving van groot belang!

Wat houdt auteursrecht in?

Auteursrecht geeft de maker van werken (teksten, afbeeldingen, video’s, logo’s, ontwerpen, broncode, software of andere oorspronkelijke werken) die de persoonlijk stempel van de maker dragen en een eigen oorspronkelijk karakter hebben, exclusieve rechten om die werken openbaar te maken (publiceren) en te verveelvoudigen (kopiëren).

Wat mag een auteursrechthebbende?

Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van een werk van wetenschap, letterkunde of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken of te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen bij de wet gesteld. (artikel 1 Auteurswet)

Wie heeft het auteursrecht?

De maker heeft in principe de rechten, maar dat kan anders liggen. De wet regelt dat degene die het werk tot stand brengt in principe de maker en rechthebbende is. Dat kan een persoon zijn, maar ook meerdere mensen samen. Of degene die leiding en toezicht heeft gegeven op de totstandkoming van het werk. Maar, de auteursrechthebbende kan ook een fictieve maker zijn – zoals een werkgever of een onderneming. Ook kan auteursrecht worden overgedragen waardoor iemand anders dan de maker rechthebbende is geworden.

Auteursrecht ontstaat automatisch. Voor bescherming is registratie dus niet vereist. Net zo min als een copyright notice.

AuteursrechtOp welke werken rust auteursrecht?

Auteursrecht kan op alle werken liggen die de persoonlijk stempel van de maker dragen en een eigen en oorspronkelijk karakter hebben. Denk daarbij aan teksten, afbeeldingen, video’s, logo’s, ontwerpen, broncode, software en dergelijke.

In de ICT is met name auteursrecht op software van groot belang. De vorm van de software is in principe niet relevant. Dit kan SaaS of on premise zijn, broncode of objectcode, gecompileerd of gedecomplieerd, firmware, middleware, apps, closed source of open source noem maar op. Plagiaat software is iets dat we geregeld zien. In het geval van embedded software is auteursrechtelijke bescherming lastiger: daarbij zijn de functionele eisen en randvoorwaarden vaak heel strikt. Ook ideeën zijn niet auteursrechtelijk beschermd: alleen de concrete implementatie van een functie kan bescherming genieten. Ten slotte moet bijzondere aandacht worden besteed aan het voorbereidend materiaal van een computerprogramma.

Hoe zit het met auteursrecht op internet?

Auteursrecht geldt zowel offline (in de ‘echte’ wereld) als online (op internet). Het specifieke karakter van technologie leidt echter nog wel eens tot problemen qua uitleg van het auteursrecht. Hoe zit het bijvoorbeeld met auteursrechtelijke licenties in verband met cloud computing, laden in cache geheugen, gebruik van hyperlinks, embedden van auteursrechtelijk beschermd materiaal, auteursrecht bij hosting, social media en internettussenpersonen. In het internetrecht is dit vaak al flink uitgekristalliseerd.

Wat kan een auteursrechthebbende?

Het auteursrecht is een verbodsrecht en geen vergoedingsrecht. De auteursrechthebbende kan dus iedereen verbieden om zijn werk te exploiteren. Ook kan de auteursrechthebbende toestemming verlenen om auteursrechtelijk voorbehouden handelingen te verrichten. Dat kan op grond van een licentie, en vaak in ruil voor een vergoeding (royalty).

Wanneer is er sprake van een inbreuk op auteursrecht?

Inbreuk op auteursrecht is sinds de opkomst van het internet iets dat we dagelijks tegenkomen. Inbreuk op auteursrecht is echter niet toegestaan. Van een inbreuk op auteursrecht kan sprake zijn wanneer een auteursrechtelijk beschermd werk zonder toestemming van de auteursrechthebbende gepubliceerd of gekopieerd wordt. Wij helpen klanten bij het optreden tegen inbreuk op auteursrecht.

Wanneer is er geen sprake van inbreuk op auteursrecht?

Van belang is echter ook dat de wet beperkingen stelt aan het auteursrecht. Niet iedere publicatie of kopie levert dan ook direct een auteursrechtinbreuk op: daarop bestaan uitzonderingen. Zo kan het citeren met bronvermelding of het maken van een parodie zijn toegestaan. We staan klanten dan ook geregeld bij met een verweer bij inbreuk op auteursrecht.

Schadevergoeding bij inbreuk op auteursrecht

Als er sprake is van een inbreuk op auteursrecht, dan kan de auteursrechthebbende sommeren tot het staken en gestaakt houden van de inbreuk (cease and desist). Daarnaast kan de auteursrechthebbende schadevergoeding eisen. In de praktijk ontstaat er vaak discussie over de hoogte van de schadevergoeding.

Dat is opmerkelijk, aangezien in principe de ‘gewone’ regels van schadevergoeding gelden. Dat betekent dat de berekening in de regel een concrete schadeberekening betreft, dat wil zeggen dat de vaststelling van de schade wordt gebaseerd op de concrete, individuele omstandigheden van de benadeelde. Het gaat om de daadwerkelijk geleden schade.

Wat die daadwerkelijk geleden schade dan is, blijkt soms lastig te zijn. Zeker indien de inbreuk online plaatsvindt. In die gevallen kan er reden zijn om te kiezen voor een abstracte schadeberekening. De rechter kan dan de schade begroten op de wijze die het meest met de aard ervan in overeenstemming is. De schade kan dan ook geschat worden.

In vrijwel alle rechtszaken is het uitgangspunt bij de berekening van schadevergoeding in auteursrechtinbreukzaken de vergoeding die de inbreukmaker verschuldigd zou zijn geweest als de auteursrechthebbende toestemming zou hebben gegeven voor de publicatie/kopie. Er behoort dan ook aansluiting te worden gezocht bij de normaal gehanteerde licentievergoeding. Vaak wordt daarbij aansluiting gezocht bij branchevoorwaarden, zoals de richtlijnprijzen van de Stichting Foto Anoniem.

Daarnaast kan er een schadevergoeding worden toegewezen vanwege het niet noemen van de naam van de auteursrechthebbende. Dit persoonlijkheidsrecht – het recht op naamsvermelding – geeft geregeld een separaat economisch belang tot schadevergoeding. Daarnaast kan het als immateriële schade gevorderd worden. Rechters gaan verschillend om met de berekening van schade wegens schending van persoonlijkheidsrechten.

 

 

Een verhoging van de schadevergoeding, wegens uitgeholde exclusiviteit, kans op nieuwe inbreuken, ongevraagde publicatie of ontmoediging is naar Nederlands recht niet mogelijk. Het gaat om het compenseren van geleden schade. Een verhoging zou punitatief, straffend, zijn. Het civiele recht is daar, zonder contractuele grondslag, niet voor bedoeld.

 

Proceskosten bij zaken over auteursrecht

In het geval van handhaving van auteursrecht kent de wet de regel dat de verliezende partij in beginsel de volledige, werkelijke proceskosten moet vergoeden. Deze kosten moeten redelijk en evenredig zijn. De rechtspraak kent hiervoor de indicatietarieven in IE-zaken. Een gespecialiseerde advocaat auteursrecht is dan ook van groot belang om een inbreuk-zaak in goede banen te leiden.