Schade door inbreuk op auteursrecht

In het geval van auteursrechtinbreuk kan de inbreukmaker gehouden worden tot schadevergoeding. De regels voor aansprakelijkheid van de inbreukmaker, en de regels voor schade, zijn niet anders dan bij een ‘gewone’ onrechtmatige daad.

Is er schade geleden?

Het eerste vereiste voor schadevergoeding is dát er schade moet zijn geleden door de inbreuk. Als er sprake is van een inbreuk, wordt het bestaan van schade door rechters vaak wel aangenomen. De discussie komt daarom vaak neer op de vraag wélke schade is geleden.

Schadeberekening

Dat betekent dat de berekening van een schadevergoeding in de hoofdregel berust op een concrete vaststelling van de schade.

Concrete vaststelling van schade

Hoofdregel is dat de alleen de daadwerkelijk geleden schade vergoed moet worden in het geval van aansprakelijkheid.

Bij inbreuken op het auteursrecht is dit echter vaak heel lastig. Zeker wanneer de inbreuk op het internet plaatsvindt.

Begroting van de schade

Uitgangspunt is dat de schade moet worden vastgesteld op de vergoeding die verschuldigd zou zijn geweest indien de auteursrechthebbende toestemming zou hebben gegeven voor de openbaarmaking en / of verveelvoudiging.

Soorten schade

Naast de gemiste licentievergoeding proberen rechthebbende vaak ook andere schadeposten te vorderen, zoals schade wegens inbreuk op persoonlijkheidsrechten, verlies aan exclusiviteit en vermindering van exploitatiemogelijkheden. Ook afname van traffic naar de website van de rechthebbende, gemiste advertentie-inkomsten en onderzoekskosten worden vaak opgevoerd. Rechters gaan hier verschillend mee om. Een goed overzicht van de stand van zaken tot 2015 is door LAWFOX-partner Arnoud Engelfriet gegeven in het artikel: “Schadevergoeding bij online auteursrechtinbreuk: stand van zaken 2015“.

Proceskosten

Aparte vermelding verdient de volledige proceskostenveroordeling: bij de handhaving van intellectuele eigendomsrechten kent de wet namelijk het beginsel dat de volledige, werkelijke proceskosten moeten worden vergoed door de in het ongelijk gestelde partij. Indien de inbreukmaker in het ongelijk wordt gesteld, kan dit leiden tot flinke (extra) kosten. Afhankelijk van de soort zaak kunnen de proceskosten volgens indicatietarieven (2017) worden begroot op maximaal EUR 8.000,- tot maximaal EUR 40.000,-. Dit betekent dat niet alleen de inbreukmaker, maar ook de (vermeend) rechthebbende moet zijn zaakjes goed op orde hebben: indien beide partijen (gedeeltelijk) in het ongelijk worden gesteld, kan de rechter beide partijen in de proceskosten veroordelen. In sommige gevallen oordeelt de rechter dat de proceskosten niet in verhouding staan tot het financiële belang van de zaak.

Toont een inbreukmaker zijn bereidwilligheid om schade te vergoeden met een reële tegemoetkoming, terwijl de eiser vast blijft houden aan hogere bedragen, dan kunnen proceskosten ook gematigd worden. Bovendien kan het niet-overleggen van bewijs dat men auteursrechthebbende is leiden tot een matiging van de proceskosten. Wanneer er geen sprake is van opzet kan soms ook nog een lagere vergoeding worden toegewezen.

 

De praktijk: Hof Den Bosch

In de praktijk is het vaak lastig om de daadwerkelijk geleden schade vast te stellen. Ook komt het geregeld voor dat de rechthebbende niet kan aantonen welke vergoeding verschuldigd zou zijn geweest indien de auteursrechthebbende wel toestemming zou hebben gegeven voor de openbaarmaking en/of verveelvoudiging. Het Hof Den Bosch heeft in 2014 een arrest gewezen in een dergelijke zaak:

Verwijtbaarheid speelt een rol

Het Hof oordeelt allereerst dat de mate van verwijtbaarheid een rol kan spelen bij de vraag naar de inkomsten welke de auteursrechthebbende kan hebben gederfd. Zo nam de inbreukmaker professioneel deel aan het maatschappelijk verkeer. Als professionele deelnemer aan het maatschappelijk verkeer moet je erop bedacht zijn dat auteursrechten van derden in het gedrang kunnen komen. De inbreukmaker kan er in redelijkheid dient er redelijkerwijs ook vanuit te gaan dat op foto’s van een professionele fotograaf auteursrechten rusten.  De rechthebbende had in die zaak verwezen naar wat gebruikelijk voor een opdracht tot het maken van foto’s wordt gevraagd.

Gebruikelijke tarieven spelen geen rol

De fotograaf had in deze zaak verwezen naar de Algemene Voorwaarden van de Fotografenfederatie. Volgens de fotograaf zou hierbij aansluiting moeten worden gezocht, zoals ook in veel andere rechtszaken zou gebeuren. De inbreukmaker betwist dit. Het Hof oordeelt dat hiervoor geen grond bestaat.

Geen wettelijke basis voor “boete” bij inbreuk

De fotograaf stelde zich bovendien op het standpunt dat een verhoging van minstens 100% volgens rechtspraak niet ongewoon zou zijn. Het Hof oordeelt echter dat het toekennen van zulke boetebedragen (“punitive damages” naar Amerikaans model) geen wettelijke basis heeft, en ook niet in overeenstemming is met overweging 26 en en artikel 13 van de Handhavingsrichtlijn (Richtlijn 2004/48/EG).

Gegevens voor onderbouwing van schade vereist

De fotograaf had in deze rechtszaak alleen fotokopieën overgelegd van een richtlijn of tarievenlijst uit de fotografenbranche. De complete richtlijn of tarievenlijst was niet overgelegd. De ene lijst zou een tarievenlijst van de “Stichting Foto Anoniem” zijn. De herkomst van het andere stuk zou onduidelijk zijn. Daarbij zouden de tarieven steeds zien op vrije licenties. Dat geeft volgens het Hof geen goede indicatie voor het recht op vergoeding in een specifiek geval, zoals dat hier speelde.

Het Hof oordeelt daarom dat de fotograaf nadere gegevens moet verstrekken voor de onderbouwing van de schade. Zo dient in ieder geval de volledige richtlijn of tarievenlijst te worden overgelegd. Maar dat is niet voldoende, stelt het Hof. Ook zal hij andere stukken moeten verstrekken om de schade vast te stellen, zoals de tarievenlijsten die de fotograaf toen hanteerde voor foto-opdrachten, afhankelijk van het te gebruiken doel.

Bij de begroting van de schade moet volgens het Hof ook rekening worden gehouden met het aantal keren dat het inbreukmakend materiaal is bekeken, voor welke duur, en de afmetingen van de afbeelding.

Dus?

Rechthebbenden doen er goed aan om hun zaakjes goed op orde te hebben voordat ze lukraak bedragen vorderen. Inbreukmakers doen er goed aan te onderzoeken of de gevorderde schade wel voor vergoeding in aanmerking kan komen. Kort en wel kan op het volgende worden gelet:

  • Is aan te tonen wat de daadwerkelijk geleden schade is? Zo nee, dan moet deze worden begroot;
  • Begroting van de schade vindt in de hoofdregel plaats door bepaling van de vergoeding die verschuldigd zou zijn geweest indien de auteursrechthebbende toestemming zou hebben gegeven voor de openbaarmaking en / of verveelvoudiging;
  • Voor andere schadeposten bestaat soms ook een grondslag;
  • Bij de begroting kan de mate van verwijtbaarheid een rol spelen;
  • Er kan geen aansluiting worden gezocht bij gebruikelijke tarieven, zoals die van de Fotografenfederatie of Stichting Foto Anoniem;
  • Voor verhoging van schade (bij wijze van boete) is in de regel geen wettelijke grondslag; en
  • Proceskosten kunnen bij rechtszaken op de in het ongelijk gestelde partij(en) worden verhaald.

De juristen van LAWFOX kunnen u assisteren bij beantwoording van de vraag welke schade verschuldigd kan zijn bij inbreuken op intellectuele eigendomsrechten, zoals auteursrecht. Neem vrijblijvend contact op om dit met ze te bespreken.

Related Juridische termen