Totstandkoming overeenkomst

Totstandkoming van overeenkomsten lijkt niet zo’n veelvoorkomend probleem, maar de praktijk is weerbarstiger: Het is met name in de ICT soms nog wel eens een lastig juridisch moeras om te doorgronden wie met wie een overeenkomst heeft gesloten, en onder toepasselijkheid van welke algemene voorwaarden.

Totstandkoming tussen leverancier en afnemer

Indien een leverancier een overeenkomst sluit met een afnemer kan hij zijn eigen algemene voorwaarden van toepassing verklaren. Voor de totstandkoming is dan van belang of er sprake is van een akkoord en of de algemene voorwaarden van toepassing zijn geworden.

Aanbod en aanvaarding

Het eerste aspect voor de totstandkoming: Beoordeeld moet worden of een overeenkomst is gesloten, aan de hand van het leerstuk van “aanbod en aanvaarding”. Hierop zijn de artikelen 6:217, 6:232, 3:33, 3:35 en 6:235 (battle of forms) van het Burgerlijk Wetboek van toepassing. Offline worden algemene voorwaarden vaak bij voetteksten van toepassing verklaard (HR Avéro/Visser en HR Petermann/Frans Maas). Online worden algemene voorwaarden vaak bij aan te vinken checkbox aanvaard.

Ter hand stellen en ter beschikking stellen van algemene voorwaarden

Het volgende vereiste voor totstandkoming is of algemene voorwaarden onderdeel zijn gaan uitmaken van de verhouding: Indien de algemene voorwaarden niet ter hand zijn gesteld (offline) of niet ter beschikking zijn gesteld (online) dan komt de vraag aan de orde of de algemene voorwaarden vernietigd kunnen worden (6:233 onder b en 6:234 BW). Dit geldt niet indien er sprake is van een overeenkomst tussen twee professionele partijen waarvan een van de partijen in het buitenland is gevestigd (6:247 lid 2 BW en HR Van Vliet/Dealkent); wanneer de afnemer een grote partij is (6:235 lid 1 BW en Hof Arnhem Zwartewater/Hoekman); of wanneer een beroep kan worden gedaan op de derogerende werking van de redelijkheid en billijkheid (HR Geurtzen/Kampstaal). Voor dienstverleners geldt bovendien een milder terhandstellingsregime (6:230a BW).

Offline

Voor overeenkomsten die offline zijn gesloten, moeten de algemene voorwaarden vóór of bij het sluiten van de overeenkomst ter hand zijn gesteld (6233 onder b en 6:234 lid 1 BW). De leverancier moet daarvoor het initiatief nemen. Het is onvoldoende dat de afnemer de algemene voorwaarden op internet kan vinden door zelf te googlen (HR First Data/KPN Hotspots).

E-mail

Als de overeenkomst per e-mail wordt gesloten dan volstaan het volgens de parlementaire geschiedenis om de algemene voorwaarden als bijlage bij de e-mail te sluiten, of door middel van een URL te deeplinken naar de algemene voorwaarden. Het verwijzen naar een algemeen webadres waarop nog doorgeklikt en gezocht moet worden is onvoldoende.

Online

Als de overeenkomst online wordt gesloten (via een website) dan moet de leverancier de algemene voorwaarden op een zodanige wijze ter beschikking stellen dat de algemene voorwaarden kunnen worden opgeslagen en voor latere kennisneming toegankelijk zijn (6:233 onder b en 6:234 lid 2 BW). Daarnaast gelden er tal van informatieverplichtingen en voorschriften met betrekking tot de wijze van elektronisch contracteren.

 

Totstandkoming tussen Leverancier, tussenpersoon en/of afnemer

In de ICT is het niet ongebruikelijk om door middel van tussenpersonen overeenkomsten te sluiten. Het is dan vaak onvoldoende duidelijk wie met wie een contract sluit en op basis van welke voorwaarden. Zijn de voorwaarden van die tussenpersoon van toepassing? En die van de leverancier? Of geen van beiden? Of alleen die van de leverancier? Het dient goed beoordeeld te worden tussen wie welke overeenkomst totstand gekomen is. In de verschillende branchevoorwaarden (zoals de ICT~Officevoorwaarden en ARBIT) wordt hiermee verschillend omgegaan. Een lastig gevolg van deze onduidelijkheid is bijvoorbeeld ook dat het onduidelijk is welke gevolgen de beëindiging van één contract heeft voor één of meerdere daarmee samenhangende overeenkomsten (6:279 BW, ontbinding van meerpartijenovereenkomsten? En het leerstuk van samenhangende rechtsverhoudingen?).

Rangorderegeling

Aangezien veel ICT-projecten vaak een grote hoeveelheid verschillende contracten en bijlagen gebruiken, is het van groot belang om een goede rangorderegeling overeen te komen dat bepaalt wanneer welke voorwaarden gelden. De regel dat een specifieke bepaling in een overeenkomst gaat boven een bepaling in algemene voorwaarden is immers geen (ongeschreven) rechtsregel, maar kan slechts gelden als een gezichtspunt dat bij de uitleg in aanmerking kan worden genomen (HR Vos/Heipro). En wanneer naar meer dan één set algemene voorwaarden wordt verwezen zonder duidelijk te maken wanneer welke geldt, dan geldt geen van de sets (HR Avéro/Visser). Ook dit is bij de totstandkoming van overeenkomst dus een belangrijk aspect.

Related Juridische termen